Iraniërs zoeken naar God

De schok van de aardbeving in Bam, in de kerstnacht, werd tot in Almere gevoeld. Daar houdt de Iraanse Kerk in Nederland, met elke zondag zo'n vijftig bezoekers, vieringen in het Perzisch en Engels. De gemeente is geschokt door de ramp.

Maar in de streng-islamitische republiek zijn er de laatste jaren ook enkele lichtpunten. "Het Iraanse volk is steeds sterker op zoek naar zingeving. Ik ben bijna verbaasd als een Iraanse asielzoeker in Nederland níet openstaat voor het evangelie'', zegt een betrokkene.

De stad Bam is een deel van zijn persoonlijke geschiedenis, zegt Farshid Seyedmehdi (34). Hij is lid van de evangelisch georiënteerde kerk in Almere. "Ik heb er een jaar gewoond, mijn broer is er afgestudeerd. Toen ik hoorde van de aardbeving kon ik er nachten niet van slapen. Ik kan bijna niet geloven dat het tweeduizend jaar oude kasteel, waar ik veel foto's van heb gemaakt, helemaal in puin ligt.''

Iraanse christenen in Europa en Amerika constateren de laatste jaren groeiende openheid voor het evangelie in de islamitische republiek. Er is in het hele land een enorme, wijdverbreide teleurstelling over de wrede en corrupte erfenis van de ayatollahs en hun revolutie van 1979. Maar informatie krijgen over de werkelijke situatie in dit gesloten land is moeilijk; de zegslieden willen immers niemand in gevaar brengen.

Nederlandse Iraniërs werken onder meer samen in 222 Ministries, een zendingsorganisatie genoemd naar 2 Timoteüs 2:2 (zie www.iranianchurch.nl). Zij proberen, net als Iraniërs in andere landen, noodhulp in Bam te steunen. In de kleine Nederlands-Iraanse kring, maar ook in het buitenland - in Duitsland wonen er honderdduizend - voelt men zich sterk bemoedigd door Jeremia 49: 34-39. Daarin staat dat "de boog van Elam verbroken wordt'', de koning van zijn troon gestoten wordt, en de mensen uit die regio, op de grens van Irak en Iran, over de hele wereld verstrooid raken. In het einde der dagen, zo besluit deze korte en eenmalige profetie over 'Elam', zal het volk weer bijeenkomen.

De predikant van de Almeerse gemeente: "Zo'n verstrooiing over de hele wereld als we vandaag zien, is het Iraanse volk nog niet eerder overkomen. Het begon na de islamitische revolutie in 1979. Wie weet wat er nog verandert als de hervormingsgezinden in het parlement de macht krijgen.'' Andere christenen betwijfelen de exegese over verstrooiing en terugkeer in onze tijd: "Er staat buiten die ene melding van 'Elam' sowieso al heel veel in de Bijbel over Perzië'', zegt Jenö Sebök van zendingsorganisatie Open Doors. "Dan hecht ik meer geloof aan de exegese die de Koerden, het bergvolk dat deels ook in Iran woont, geeft. Koerden geloven dat ze afstammen van de bijbelse 'Meden'.''

Aramees
De religieuze dwang van de dictatuur werkt het tegenovergestelde uit van wat het regime beoogt. De volharding van christenen die het erg moeilijk hebben, blijft niet onopgemerkt, bevestigen betrouwbare bronnen. De druk van de overheid is echter wel zo zwaar, dat sommige traditionele kerken, de Armeens-orthodoxe en de Chaldees-katholieke, geen bekeerlingen werven.

Enkele jaren geleden verbood de regering de Chaldeese (Assyrische) kerk, vieringen in het Farsi (Perzisch) te houden. Zolang deze traditionele gemeenschap, volgens officiële cijfers zo'n 2800 mensen, zich strikt houdt bij het stokoude Aramees als liturgische taal, knijpt het regime een oogje dicht. Hulp uit het buitenland, van rooms-katholieke zijde, is er alleen bij restauratie van enkele oude gebouwen.

Etnische minderheden in Iran krijgen sterke steun van hun eigen mensen vanuit het buitenland. Armeniërs helpen de Armeense kerk, Assyriërs krijgen schaarse steun van Europese rooms-katholieken. Beide groepen blijven echter nietige taal- en cultuureilandjes in een moslimzee, en leiden een kwijnend bestaan. Zij lijden onder voortdurende discriminatie en intimidatie, en lopen leeg door emigratie.

De protestantse en evangelische christenen staan - in sommige gevallen - meer open voor bekeerde moslims dan deze traditionele kerken, wat allesbehalve zonder gevaar is. De afgelopen vijftien jaar werden de resterende anglicanen, pinksterchristenen en presbyterianen gericht vervolgd door de Iraanse overheid.

Dorst
Rein van Dalen (32), gehuwd met een Iraanse, tekent de sfeer in het land met een voorbeeld: "In de kranten worden foto's en lovende verhalen afgedrukt van mensen die christen-af zijn en moslim werden.''

Hij heeft echter ook gemerkt dat je maar een kik hoeft te geven of mensen op straat willen meer weten over het geloof. "Je proeft echt een grote dorst naar verandering; Iraniërs hebben nu jaren moeten aanzien hoe langzaam de politieke hervormingen van binnenuit gaan. Men zoekt naar alternatieven in de persoonlijke levenssfeer. Het christelijk geloof is een van de opties. Ik ben zelf socioloog, maar kan het niet alleen sociologisch verklaren. Het is ook een geestelijke honger. Ik ben bijna verbaasd als een Iraanse asielzoeker in Nederland níet openstaat voor het geloof. Iraniërs zijn steeds sterker op zoek naar zingeving.'' Van Dalens vrouw heeft destijds New Age onderzocht, transcendente meditatie en andere occulte vormen van 'jezelf met god in contact brengen'. "Een tante nam voor haar, vanuit de Verenigde Staten, een bijbel mee naar Iran, die mijn vrouw daar ging lezen. Maar toen ze meer wilde weten, stuitte ze op dichte deuren. De Armeense kerk wilde of kon haar niet verder helpen. Alleen het kerkgebouw mocht ze bezichtigen, vragen stellen kon niet.''

Elke bevolkingsgroep moet dus kennelijk bij zijn eigen leest blijven en geen bekeerlingen maken - dat is het stugge ordeningsprincipe waarmee vanuit Teheran wordt geregeerd. "Toen ik Iran bezocht, mocht ik niet eens een synagoge bezichtigen, omdat ik geen Jood ben.''

Innerlijke vrijheid
Waarom is er juist bij Iraniërs zo'n sterk verlangen naar innerlijke vrijheid? Dat vraagt Van Dalen zich ook af. "De naburige Afghanen spreken deels ook Farsi, maar zijn veel geslotener. Misschien komt het mede omdat Iraniërs een oude, zelfbewuste beschaving zijn. Het zit ze in de genen. Velen zijn geboren kunstenaars, met een antenne voor dichtkunst en literatuur. Een heel gevoelig volk dat een antenne voor het bovennatuurlijke lijkt te hebben. Ik ken geen volk dat zoveel droomt als Iraniërs, letterlijk, 's nachts. Je hoeft een Iraniër zelden te overtuigen dat God echt bestaat en dat er meer is. De keerzijde is dat zij ook met heel hun passie moslim worden. Denk aan de hysterische taferelen na het overlijden van Khomeiny. Dat is de andere kant van dezelfde medaille.''

In de huidige zoektocht naar vrijheid in de persoonlijke levenssfeer is er nog een keerzijde. Volgens Van Dalen gaan mensen via de achterdeur, om aan de strenge regeringsnormen te ontsnappen, van alles uitproberen. Drugsgebruik valt daaronder, maar ook een toename van overspel.

Geheime dienst
De Gereformeerde Zendings Bond (GZB) bevestigt de groeiende openheid in Iran. De jonge kerkleiders die de GZB ondersteunt, worden vrijwel dagelijks gebeld met vragen over het evangelie. Rutger Mauritz: "Zij maken per gesprek de afweging om wel of niet door te praten; soms is het iemand van de geheime dienst, of een Iraniër die alleen maar wil emigreren.'' De moord op drie oudere protestantse voorgangers begin jaren negentig heeft de bloei van de kerk bevorderd. Overigens heeft de zendingsbond gehoord dat bij de aardbeving Iraanse christenen zijn omgekomen die samen een huisgemeente vormden. Het zou gaan om dertig mensen.

De christelijke satellietzender Sat7 zendt in het Farsi uit vanaf Cyprus. Trans World Radio zendt ook dagelijks radio uit op korte en middengolf. Wie goede ontvangstapparatuur heeft, kan in de avonduren, hoewel de zenders gericht staan op Iran, programma's opvangen op 1275 kiloHerz, 9960 kHz, 864 en 1395 kHz. Diverse christelijke organisaties bevestigen dat de interesse voor het evangelie in Iran groeit. Dat blijkt uit brieven van radioluisteraars of televisiekijkers, dikwijls met het verzoek bijbels toe te sturen. Satellietschotels zijn verboden maar worden alom verdekt opgesteld. Het zou zelfs gaan om zeven miljoen illegale schotels.

Een van de leden van de Iraanse gemeente in Almere zegt: "Ik denk niet dat de Iraniërs zich na de aardbeving in Bam van God zullen afkeren. Het zal eerder andersom zijn. De openheid is groter, het is een mogelijkheid om over God te vertellen, en juist in deze nood zoeken mensen naar God. Ik geloof dat Hij ook met deze ramp een plan heeft. De kerken in Iran zijn actief bezig met het helpen van hun landgenoten.''

(Sommige namen zijn veranderd om redenen van veiligheid).

door Hilbrand Rozema
Nederlands Dagblad
24 januari 2004