Een afscheid ‘met pijn in het hart’

4 OKTOBER 2006 - KAMPEN - Dominee Gertjan Boer kwam vijf jaar geleden als ‘broekie’ naar Kamperveen. Nu verruild hij de gemeenschap ‘met pijn in het hart’, voor een aanstelling in Renswoude. Tijd voor terugblik op een van de roerigste periodes uit z’n leven, waarin de mkz-crisis en de vorming van de PKN een hoofdrol speelden.

Dominee Gertjan Boer neemt met een traan afscheid van Kamperveen. Foto FREDDY SCHINKEL
Het lijkt wat tegenstrijdig: een volbloed Brabander in een spilfunctie in het nuchtere polderlandschap van Kamperveen. Maar volgens Gertjan Boer was het domineeschap in deze gesloten gemeenschap een geslaagd huwelijk.

‘De mentaliteit hier in Kamperveen past uitstekend bij mijn karakter. Zelf ben ik een terughoudend type in de omgang. De mens hier kijken ook graag eerste de kat uit de boom. Dat ging uitstekend samen’, klinkt het met de onmiskenbare zachte tongval. Maar dominee Boer is daarmee geen koude kikker. Wie door die aanvankelijke afstandelijkheid heen dringt ontdekt een echt gevoelsmens die sterk meeleeft met de noden en het verdriet van ‘zijn’ mensen. Eigenschappen die hij hard nodig had, meteen toen hij in Kamperveen aankwam.

‘Hectisch en onwerkelijk’, omschrijft hij de eerste dagen als predikant, die nog op zijn netvlies staan gebrand. ‘De mkz-crisis was hier net in alle hevigheid uitgebarsten. Op 25 maart 2001 zou ik bevestigd worden, maar dat is uiteindelijk uitgesteld tot 27 mei. Achteraf gezien was het een moeilijke periode, maar op dat moment voelde dat niet zo. Het is net alsof je in een filmscenario terecht komt. Je beleeft het als je huwelijksdag: je wordt gewoon geleefd.’

De jonge predikant, hij was amper dertig jaar oud, nam meteen zijn rol op zich. Via persoonlijke en vooral veel telefonische contacten probeerde hij zijn geloofsgenoten een hart onder de riem te steken. ‘De verslagenheid en het verdriet waren groot. In het begin vond ik het lastig om daar mee om te gaan. Ik dacht dat mensen antwoorden van me wilden. Later realiseerde ik me dat ze simpelweg willen dat je er bent en naar ze luistert.’

Dominee Gertjan Boer - ‘What’s in a name’ - leerde in korte tijd wat het betekent om boer te zijn. ‘Voor dat ik hier kwam wist ik weinig van het boerenbestaan. Boer zijn is geen baan van 9 tot 5. Een boer is emotioneel zeer gehecht aan zijn bedrijf. Hij kent de nukken van elke afzonderlijke koe. De mkz-crisis raakte de boer in de kern van zijn bestaan. Nooit vergeet ik de beelden van de ruimingswagens en de geslagenheid bij de boeren van wie het vee werd geruimd.’

Een moment zwijgt Boer en staart hij in de verte, alsof hij het hele scenario even weer voorbij ziet komen. Dan vervolgt hij: ‘Voor de meeste boeren kwam de echte klap pas later, als het stil is rond de boerderij en de gedachten vrij spel krijgen. Gelukkig hebben we hier geen zelfmoorden gehad, zoals dat in andere gebieden wel het geval is geweest, maar ook hier zaten het verdriet en de onmacht diep. Met de boeren die kwaad werden en zich uitten kwam het vaak wel goed, maar de ‘stillen’ moest je extra in de gaten houden.’ Volgens Boer heeft de mkz-crisis in veel gevallen ook het geloof in God veranderd. ‘Sommigen werden opstandig en keerden zich van God af. Ze vroegen zich af waarom zij juist werden getroffen. Anderen vonden juist steun bij God in deze moeilijke tijden.’ Dat gold in elk geval voor Boer zelf. ‘Het klinkt misschien gek, maar ik heb Gods hulp aan den lijve ondervonden. Ik voelde dat hij altijd over mijn schouder meekeek.’